FWzU26. “p, ç, t, k” sert ünsüzleriyle biten sözcük veya eklere, ünlüyle başlayan bir ek ya da sözcük getirildiğinde bu ünsüzler yumuşayarak “b, c, d, g-ğ” biçimlerine dönüşür. Bu olaya “ünsüz yumuşaması” denir. Sponsor Bağlantılar p, ç, t, k › b, c, d, g-ğ SERT YUMUŞAK dolap – ın → dolabın SERT YUMUŞAK p › b ünsüz yumuşaması ilaç – ım → ilacım SERT YUMUŞAK ç › c ünsüz yumuşaması kanat – ı → kanadı SERT YUMUŞAK t › d ünsüz yumuşaması gözlük – üm → gözlüğüm SERT YUMUŞAK k › ğ ünsüz yumuşaması ahenk – i → ahengi SERT YUMUŞAK k › g ünsüz yumuşaması * Sert ünsüzle biten eklerden sonra ünlüyle başlayan başka bir ek getirildiğinde yine “ünsüz yumuşaması” meydana gelir. gel – ecek – iz → geleceğiz SERT YUMUŞAK k › ğ ünsüz yumuşaması NOT Sert ünsüzle biten bazı sözcüklerde “ünsüz yumuşaması” görülmez. hukuk – un → hukukunsaç – ım → saçımdevlet – in → devletinçöp – ü → çöpü Ses Olayları Ünlü Düşmesi Hece DüşmesiÜnsüz DüşmesiÜnlü TüremesiÜnsüz TüremesiKaynaştırma a. Kaynaştırma Ünsüzleri b. Koruyucu Ünsüz c. Zamir n’si Adıl n’siÜnsüz YumuşamasıÜnsüz Benzeşmesi“n – b” ÇatışmasıÜnlü DaralmasıGöcüşmeUlama Türkçede birçok ses olayı bulunmaktadır. Bu olaylardan bir tanesi ünsüz düşmesidir. -k harfi ile biten bir kelimenin sonuna gelen küçültme ekleri -cik, -cuk -k harfinin düşmesine sebep olur. Aynı şekilde -ş ile -t harfi ile biten kelimelerde de ek alması durumunda bu harfler düşer. Bu iki duruma da ünlü düşmesi adı verilir. Bizler de sizler için düzenlemiş olduğumuz bu yazıda, sizlere ünsüz düşmesi örnekleri 10 tane kısaca bilgi vereceğiz. Ünsüz Düşmesine Örnekler Küçücük Küçük – cük Seyrelmek Seyrek – l – mek Ufacık Ufak – cık Rasgele Rast – gele Çabucak Çabuk – cak Asteğmen Ast – teğmen Kaldırmak Kalk – dır – mak Minicik Minik – cik Adaş Ad – daş Sıcacık Sıcak – cık Türkçede "-k" ünsüzü ile biten bazı sözcükler "-cık, -cik, -cük, -cuk, -cek, -cak, -l" eklerini aldıkları zaman sözcüğün sonundaki "k" ünsüzü düşer. Buna ünsüz düşmesi ünsüz aşınması denir. Sessiz düşmesi olarak da bilinir. Türkçede türeme ve birleşme esnasında sözcükler bir ünsüzünü yitirebilir. Ünsüz düşmesi ünsüz aşınması genellikle "k" ünsüzüyle biten bazı sözcüklerde Düşmesi ile İlgili Açıklamalı Örnekler SÖZCÜĞÜN ASLI GELEN EK VEYA SÖZCÜK DÜŞEN SES SON ŞEKLİ Ufak -cık -k Ufacık Küçük -cük -k Küçücük Minik -cik -k Minicik Sıcak -cık -k Sıcacık Alçak -cık -k Alçacık Büyük -cek -k Büyücek Çabuk -cak -k Çabucak Yumuşak -cık -k Yumuşacık Tefek -cik -k Tefecik Küçük -l -k Küçülmek Yüksek -l -k Yükselmek Seyrek -l -k Seyrelmek Küçük -mse -k Küçümsemek Ad daş -d Adaş Ast teğmen -t Asteğmen Üst teğmen -t Üsteğmen Not 1 "Kızıl" ve "yeşil" sözcüklerine "-er, -ar" yapım ekleri eklendiğinde sözcüklerin sonunda yer alan "-il, -ıl" ekleri / KızarmakNot 2 Bazı durumlarda sözcüğün sonundaki "k" sesi KulakçıkÜnsüz Düşmesi ile İlgili Örnek CümlelerKüçücük beyniyle bizi yönlendirmeye ufacık bir taş kuşlar sıcacık ülkelere göç eder bu hemen sonra onu çabucak hastaneye çalışkan insanların omuzları üzerinde için küçülmek kişinin küçümsemek hiç kimse tarafından hoş saçlarına bir çare bulamadı. Karşısındakine adaş diye sola bakmadan asteğmene dikkat durmadan yanındakine bakınız Bu yazımızda sizlere ünlü düşmesi ile ilgili bilgiler vereceğimizi belirtmemiz gerekmektedir. Ünlü düşmesi nedir sorusunun yanıtının alınmasından sonra ünlü düşmesine örnekler vereceğimizi de belirtmeyi unutmamamız gerekmektedir. O halde, ünlü düşmesi ile ilgili bilgileri almaya, ünlü düşmesi nedir sorusunun yanıtını alarak başlayalım Ünlü düşmesi nedir? İlk önce belirtmemiz gerekir ki, ünlü düşmesi olayına hece düşmesi adı da verilmektedir. Ünlü düşmesini anlatmak istediğimizde, bazı Türkçe kelimelerin, ek almaları durumunda, ikinci hecelerinde dar ünlü var ise düşmesi durumu söz konusu olmaktadır. İşte bu duruma ünlü düşmesi adı verilmektedir. Ünlü düşmesine hece düşmesi adı verilmesinin nedenini ise şu şekilde açıklayabiliriz Bildiğimiz gibi Türkçe kelimelerin hece sayısı, kelimenin içerisinde bulunan ünlü sayısı ile orantılı olarak değişiklik göstermektedir. Ünlü düşmesinde de bir ünlü harfin düşmesi dolayısı ile hece sayısı azaldığından, ünlü düşmesine hece düşmesi adı verilmektedir. Ünlü düşmesini öğrendikten, ve ünlü düşmesi nedir sorusunun yanıtını aldıktan sonra, ünlü düşmesine örnekler de vererek bilgilerimizin tamamlanmasını sağlayalım Ünlü düşmesine örnekler Akıl + ı = Aklı Sabır + ı = Sabrı Gönül + ü = Gönlü Boyun + u = Boynu Seyir + i = Seyri Beyin + i = Beyni Bahis + i = Bahsi About Author admin Oluşturulma Tarihi Eylül 25, 2020 1111Ünsüz yumuşaması, benzeşmesi gibi Türkçe dilbilgisinde yer alan ses olaylarından biri de ünlü düşmesidir. Bu konuyu öğrenerek cümle içinde kullanımlarını anlamlandırabilmeleri için okuyuculara özel olarak ünlü düşmesi nedir? Sorusunun cevabı ile ünlü düşmesinin detaylarını sizler için örneklerle ünlü düşmesi sıklıkla rastlanılan ses olaylarından biridir. Ünlü düşmesi genel olarak sözcüklerin niteliklerinden veya söyleyiş kolaylıklarından kaynaklı hece düşmesi durumlarına verilen bir isimdir. Ünlü Düşmesi Nedir? İki heceli ve ikinci hecesinde ı, i, u, ü dar ünlüleri bulunan bazı kelimeler ünlü harf ile başlayan bir ek aldıkları zaman kelimenin ikinci hecesindeki ı, i, u, ü dar ünlü harf düşer. Bu duruma Türkçe ses bilgisinde ünlü düşmesi adı verilir. Örnekler oğul- oğulum ünlü düşmesi bağır- bağırım ünlü düşmesi beyin- beynim ünlü düşmesi burun - burnu ünlü düşmesi alın- alnı ünlü düşmesi ağız- ağzı ünlü düşmesi karın- karnı ünlü düşmesi Ünlü Düşmesi Konu Anlatımı ve Örnekleri Kimi sözcükler, sonlarına ünlü ile başlayan bir ek veya sözcük geldiği zaman zayıf olan orta hecelerini yitirirler. Örnekler şehir- şehri nehir-nehri akıl-aklı göğüs-göğsü devir-devri seyir-seyri kayıp-kaybolmak hapis-hapsolmak şükür-şükretmek zulüm-zulmetmek zehir- zehrolmak gönül - gönlünüz boyun - boynum - Birleşik sözcüklerin oluşumu sırasında iki ünlü yan yana gelirse bu ünlülerden biri veya bir ünlü ile bir ünsüz ne asıl - nasıl ne için - niçin pazar ertesi - pazartesi cuma ertesi - cumartesi kahve altı - kahvaltı bu arada- burada şu arada- şurada - Birleşik sözcük kuralları ile oluşmuş ancak ölçü zorlamasından veya söyleyiş kolaylığından kaynaklanan ünlü düşmeleri de gözlenir. Örnekler - Karac'oğlan der ki n'oldum n'olayım. - N'haber? - N' olsun. - Ünsüzle biten sözcüklerin sonlarına eklenen ile sözcüğünün i ünlüsü düşer. Ünlü ile biten sözcüklerde ise y ünsüzüne dönüşür. Örnekler sen ile ben - senle ben - Senle ben iyi birer ekip olduk. kitap ile - kitapla- Elindeki kitapla okumaya olan sevdasını gösteriyordu çevreye. gül ile bülbül - gülle bülbül - Gülle bülbülün aşkı divan edebiyatına özellikle şiirine temadır. defter ile kalem - defterle kalem- Defterle kalemi olmayan bir öğrenci eksik kalır. para ile -parayla - Her şeyi parayla satın alamayacağını sonunda anladı. sıra ile -sırayla - Öğretmen, öğrencilerini sırayla sözlüye kaldırdı. göz ile - gözle - Hissettiklerini gözle anlatmak onun seçimiydi. can ile - canla - Her zaman ki gibi canla hareket etti. baş ile - başla - Spor müsabakasına canla başla hazırlanmıştı. söz ile- sözle - Annesini davranışları ile değil inandırıcı bir sözle ikna etti. sevgi ile - sevgiyle - Hayvanlara sevgiyle yaklaşılmalıydı. saygı ile -saygıyla - Ölen şairlerimizi saygıyla anıyoruz. soru ile -soruyla - Her olaya soruyla yaklaşıyordu. - Ek fiilin i kökünde kimi sözcüklerde düşer, kimilerinde ise y ünsüzüne dönüşür. Örnekler akıllı idi - akıllıydı doğru idi - doğruydu haklı idi - haklıydı gelmiş idi- gelmişti biliyor idi - biliyordu kitap idi -kitaptı soruyor idi- soruyordu uslu idi - usluydu - Kimi sözcüklerde söyleyiş kolaylığından kaynaklanan ünlü düşmesi görülür. Yalnız bu tarz kullanımlar yanlıştır. Eskiden doğru kabul edilse de artık yanlış olarak görülmektedir. Örnekler burada doğru- burda yanlış şurada doğru- şurda yanlış orada doğru - orda yanlış içeride doğru- içerde yanlış dışarıdandoğru- dışardan yanlış ileride doğru - ilerde yanlış yukarıda doğru - yukarda yanlış

ünsüz düşmesine 50 tane örnek